Dağlar

Sinop İlinin en büyük dağları doğu-batı doğrultusunda Karadenize
paralel bir şekilde uzanan İsfendiyar (Küre) dağlarıdır. Fazla yüksek
olamayan bu dağ sırasının üzerinde yer yer yüksekliği 1500-1800 m.
arasında değişen tepeler, doruklar vardır.

İsfendiyar (Küre) dağları 3′üncü Jeolojik zamanın başlarında
meydana gelen Alp-Himalaya kıvrım kuşağı üzerinde yer almasıdır. Bu
dağların en önemli özelliği genç dağlar ve yüksek olmalarıdır. Eski
dağlar kadar aşınmaya pek uğramamışlardır. Sinop İli sınırları fazla
yüksek olmalarına karşılık iç bölgelerle kıyı kesimi arasında ulaşımda
yıllarca zorluk ve güçlük çıkarmışlardır. İlimizin iç kısımlarla olan
ilişkisinin, dağların sık ve devamlı olmasından gelişip büyüyemediğini
görmekteyiz.

Küre dağları yörenin engebeli arazisini meydan getirir.
Kuzeybatıda yükselen dağlar merkez sahillerine 9 km. yaklaşınca
alçalır, kıyı ovalarını meydana getirir. Gerze sınırlarından itibaren
tekrar yükselerek Bafra Ovasına ulaşır.

Dağlar il arazisinin % 74.3′nü kaplar. İl’deki en önemli dağ
sırası Küre Dağları üzerindeki Zindan Dağı (1730 m) dır. Boyabat
çöküntü alanının yanında yer alan Karaoluk Tepesi (1313 m) ve Kuzuluk
Tepesi (1125 m) önemli yükseltilerdir. Kuzeye doğru gidildikçe, Sinop
Yarımadasının güneyindeki; Sivrice Tepesi (1040 m) ve Dede Tepesi (1038
m.) göze çarpmaktadır.İl topraklarının en güney uçunda ise Alankaya
Tepesi (946 m.) yer alır.

Karadeniz Bölgesinin Batı Karadeniz sistemine giren Küre Dağlarının
doğudan batıya doğru önemli tepeleri; Sarıdökük Tepesi (1660 m), Çangal
Dağı (1605 m.) ile Ayancık ilçesinde yer alan Zindan Dağı (17830 m)dır.
Zindan Dağı aynı zamanda İl’in en yüksek noktasıdır. Küre Dağlarının
üzerinde daha doğuda Göktepe (1375 m.), Durağan ilçesinin
kuzeydoğusunda Soyuk Tepe (1455 m) ile Elmadağı (900 m.) yer almaktadır.

Yaylalar

Fazla geniş olmayan bir kıyı kesiminin ardından yükselen dağların üst
kısımlarında yer yer ormanlarla çevrili yaylaları görmekteyiz, çevre
insanlarının değişik isim verdiği bu yaylalar yazın serin suları,
iklimi ve yeşil ot örtülüleri ile hayvancılık yapılan yerlerdir.
Sürüleri ile bu yaylalara çıkan insanların buralarda 3-4 ay
kaldıklarını ve hayvan ürünleri yaptıkları ve geçimlerini bu yolla
kazandıklarını biliyoruz. Son zamanlarda yayla turizm olarak da
düşünülen bu yerlerin ekonomiye büyük katkısı olacağını düşünebiliriz.
En önemli yaylalar Mehmetli, Aluç, Dariözü, Yaylacık, Sakızlı,
Yassıalan, Düdekoğlu, Sucuoğlu, Çan, Altınyayla, Kocaoğlu.

Ovalar

Dağlar arasında ve dağlarla sahil kesimi arasında kalan ovalar büyük
düzlükler halinedir. En önemlileri Sinop ve Boyabat düzlükleridir.
Boyabat ovasını Gökırmak, Arın, Gazidere, Asarcık düzlük ve ovaları
vadileri meydana getirmiştir. Sinop Ovası ise, Erfelek, Aksaz, Sarıkum
kıyı düzlüklerinden oluşmuştur. Gerze yöresinde Sarıyer-Kabalı Çayının
meydana getirdiği Çakıroğlu Sarımsak Çayının meydana getirdiği
Dereyeri, Kanlıçay boyunca uzanan vadi düzlükleri de kıyı ovalarına
örnek gösterilebilir.

Vadiler

Boyabat-Durağan yöresindeki Kızılırmak vadisinin dışında büyük vadiler
yoktur. Akarsuların kendi adını verdikleri bir çok küçük vadiler aynı
zamanda bölgenin arazi yapısı karakterini özetlemektedir.

Deniz Kıyıları

Sinop, Karadeniz kıyılarının girintili ve çıkıntılı kıyılarıdır.
Hopa’dan başlayan ve İstanbul boğazında sona eren Karadeniz kıyılarının
hiç bir yerinde Sinop’taki kadar koy ve körfezlerle korunmuş limanlara
rastlanmaz. Sinop kıyılarında Köşk, Kayser, Karakum, Selamet, Boztepe,
Sinop, Feryat, Bozburun, İnce, Güllüsu, Usta adlarında bir çok önemli
burunlar bulunmaktadır. İnce ve Boztepe burunları kendi adlarını
taşıyan iki yarımadanın ucundadır. İnceburun aynı zamanda Anadolu’nun
en kuzeyindeki uç noktasıdır. Burası bataklık, göl ve ovalıktır. Burada
İnceburun Feneri yer alır.

Boztepe’ye halk sadece Ada der, üzerinde Sülük Gölü
bulunmaktadır. Sinop ili bu yarımadanın kıstağındadır. Boztepe Burnunun
ucunda fener ve sis düdüğü bulunmaktadır.

Koy ve körfezlere gelince bunlar burunlar kadar çok değildir. En önemlileri İçliman, Dışliman, Akliman ve Hamsıloz körfez ve koylarıdır.

Limanlar : Gerze, Sinop iç ve dış limanları, Akliman, Sarıkum ve Ayancık limanlarıdır.

Sinop kıyılarında (Sarı Ada, Kara Ada, Tavşan Adası) üç tane de
küçük adacık bulunmaktadır. Bu adalarda insan yoktur. Yerleşilmiş
değildir.

Sinop kıyıları doğu kıyılarımıza oranla dik ve sarp değildir.
Yalnız Ayancık kıyıları engebeli, inişli çıkılışlıdır. Dağlar burada
kıyıya paralel uzanmakla beraber, doğudaki kadar denize yakın değildir.

Akarsular

Sinop İlindeki irili ufaklı akarsularından bazıları Karadeniz’e
bazılarıda güney sınırından geçen kızılırmak nehrine bağlıdır. İlin en
büyük akarsuyu Kastamonu topraklarından çıkan ve birçok kolları batıdan
doğuya akarak Durağan’ın güneyinde Kızılırmak nehrine bağlanan
Gökırmak’tır. Uzun bir vadi boyunda akan ırmak Taşköprü ve Boyabat
Ovaları’nı sular. Bu ovalar sulu tarımın yapıldığı önemi tarım üretim
alanlarıdır.

Karadeniz’e dökülen çaylar batıdan doğuya doğru Çatalzeytin,
Ayancık Çayları, birçok kollar olarak denize dökülen Kırkgeçit ve
Sarımsak Çayları Karasu ve Gebelit Çayları önemli akarsulardır. Ağız
kısımlarında deltalar oluşturan ve vadi boyu ovaları oluşturan bu
çaylar İlkbahar ve kışın su seviyeleri yüksek yazları ise su seviyeleri
azalan hatta zaman zaman kuruyan akarsulardır. Ancak tüm olumsuz
koşullara karşılık vadi tabanları boyunca sulu tarımın yapılmasına
imkan vermeleri açısından önemli akarsulardır.

Kızılırmak : İlin güneydoğu sınırlarını çizer. Yurdumuzun en uzun nehri olan Kızılırmak, büyük kollarından Gökırmak’ı Sinop’tan alır.

Tepeçay : Sinop’un Türkeli ile Kastamonu’nun Çatalzeytin ilçesi
arasında sınır oluşturur. Denize döküldüğü yerde hayli geniştir.
Akarsuyun taşıdığı alüvyonlarla oluşan deltası giderek büyümektedir.

Ayardin Deresi : 1.000.m. yükseltili Çatak geriş köyü
yakınlarından doğar. Türkeli Ilçe Merkezinin hemen doğusunda denize
dökülür. Uzunluğu 20 km. kadardır.

Ayancık Çayı : Küre dağlarından kaynaklanan çok sayıda küçük
derenin birleşmesinden oluşur. Uzunluğu 90 km. kadardır. İlçe
Merkezinden denize dökülür.

Karasu Çayı : Küre dağlarında gündüzlü ormanlarından doğar. Uzunluğu 80 km., Sinop’un 8 km. batısından denize dökülür.

Çakıroğlu Çayı : Dıranaz dağlarından doğar. Gerze – Sinop
arasında Çakıroğlu yöresinde denize dökülür. Denize döküldüğü yerde bir
delta oluşturur.

Kanlıdere : Uzunöz dağlarının eteklerinden doğar. Çok sayıda küçük kolu vardır. Çayağzı denilen yerde denize dökülür.

Göller

Sinop’ta sayıları az olmakla beraber
küçük göller vardır. Bunlardan Sülük gölü, Sinop Yarımadası
üzerindedir. Denizden 210 m. yüksekliktedir. Sarıkum Gölü de deniz
seviyesinde bir göldür. Aksaz Gölü yarı bataklık halindedir. Karagöl
ise denize seviyesinin altında bir göldür. Ayrıca Taşmanlı göleti ve
Bektaşağa göletleri de sulu tarıma imkan veren gölcüklerdir. Tüm bu
göllerimiz balık üretimine elverişlidir. (Sülük gölü dışında)

Yeraltı Suları

Bölgenin tümünü kapsayan yeraltı suları, etüdleri henüz yapılmamıştır.
Ancak gerek D.S.İ. teşkilatı ve köy hizmetleri tafından çeşitli
yörelerde etüdler yapılmış ve zengin yeraltı suları istifade edilir
duruma gelmiştir. Gazidere, Kayaboğazı. Uluköy, Yaylacık yeraltı suları
kaptaca alınmış, Çeşmigir, Sarayönü, Gökçeağaç Sakızı, Cuma Köy
beldelerinin etütleri yapılarak burada zengin sualtı kaynaklarının
bulunduğu tesbit edilmiştir.